“UMUWI AKO NG ALAS-DIYES NG GABI, UMAASANG MAKAKAPAGPAHINGA MATAPOS ANG LABING-APAT NA ORAS NA PAGTATRABAHO… NGUNIT NAABUTAN KO ANG AKING ASAWANG WALONG BUWANG BUNTIS, MAG-ISANG NAGHUHUGAS NG BUNDOK-BUNDOK NA PLATO SA KUSINA HABANG ANG BUONG PAMILYA KO AY NAGTATAWANAN AT NAGPAPAKASARAP SA SALA. SA SANDALING IYON, NAG-APOY ANG AKING PANINGIN AT TULUYAN KONG KINALIMUTAN NA KADUGO KO SILA.”

 

Ako si Marco, tatlumpu’t limang taong gulang. Bilang isang site engineer, madalas akong subsob sa trabaho para mabigyan ng magandang kinabukasan ang asawa kong si Lia at ang aming magiging panganay. Walong buwan nang buntis si Lia. Dahil maselan ang kanyang pagbubuntis, pinakiusapan ko ang aking ina at dalawang kapatid na babae na pansamantalang tumira sa amin.

 

Ang usapan, tutulungan nila si Lia sa mga gawaing bahay habang wala ako para hindi siya mapagod. Ibinibigay ko ang lahat ng pangangailangan nila, sagot ko ang pagkain, at nag-iiwan pa ako ng malaking allowance para sa kanila.

 

Ngayong gabi, pagod na pagod ako matapos ang labing-apat na oras na walang-tigil na pagtatrabaho sa construction site. Alas-diyes na ng gabi. Ang gusto ko lang ay mayakap ang asawa ko, hawakan ang kanyang malaking tiyan, at makatulog.

 

Ngunit pagbukas ko ng pinto ng aming bahay, sinalubong ako ng isang nakakabinging ingay.

Ang Walang-Pusong Pamilya

Bukas nang malakas ang TV sa sala. Nandoon ang nanay ko, si Mama Rosa, at ang dalawa kong kapatid na sina Sandra at mika. Nakahiga sila sa mamahaling sofa, malakas na nagtatawanan habang nanonood ng Netflix. Ang lamesa sa sala ay puno ng mga kalat—mga balat ng chichirya, baso ng mga matatamis na inumin, at mga nakakalat na sapatos.

“Oh, Kuya, nandiyan ka na pala,” tamad na bati ni Sandra, hindi man lang inaalis ang tingin sa TV.

“Nasaan si Lia? Bakit ang kalat dito?” nagtataka kong tanong, inaalis ang aking mabibigat na sapatos.

Umirap si Mama Rosa habang kumakagat ng mansanas. “Nasa kusina ang asawa mo. Naghuhugas ng pinagkainan namin ng hapunan. Masyado kasing mabagal kumilos, kaya inabot na ng gabi.”

Kumunot ang noo ko. Naghuhugas? Alas-diyes na ng gabi at walong buwang buntis ang asawa ko!

Mabilis akong naglakad patungo sa kusina, at ang eksenang tumambad sa akin ay parang isang punyal na itinarak nang paulit-ulit sa aking puso.

Ang Bundok ng Hugasin

Nakatayo si Lia sa harap ng lababo. Nakasuot siya ng manipis na daster na basang-basa ng tubig at pawis. Nakayuko siya, hirap na hirap dahil sa kanyang napakalaking tiyan na halos sumayad na sa lababo. Ang kanyang isang kamay ay nakahawak sa kanyang sumasakit na balakang, habang ang isa ay pilit na nagkuskos ng isang malaking kawali na puno ng sebo.

Ang lababo ay umaapaw sa bundok-bundok na plato, mga kaldero, at mga baso. Namumutla si Lia at kita kong nanginginig ang kanyang mga binti dahil sa matinding pamamanas.

“Lia!” patakbo ko siyang nilapitan at mabilis na inagaw ang espongha mula sa kanyang kamay.

Nang mag-angat siya ng tingin, nakita ko ang mga luhang tahimik na umaagos sa kanyang mga pisngi. Ang kanyang mga mata ay mugto at puno ng matinding pagod.

“M-Marco… nandito ka na pala,” basag at nanginginig niyang boses. “S-Sorry, hindi pa ako tapos… Nagluto kasi sila ng kare-kare, crispy pata, at kung anu-ano pa para sa mga bisita nilang kaibigan kaninang hapon. H-Hindi na kinaya ng likod ko, ang sakit-sakit na ng tiyan ko…”

Napatigil ako. Nagpa-party sila sa bahay ko at pinagluto nila ang asawa kong buntis?! At ngayon, siya ang pinagliligpit nila habang nagpapakasarap sila sa sala?!

“Bakit hindi ka nila tinulungan?! Bakit ikaw ang gumagawa nito?!” galit na galit kong tanong, inalalayan siyang maupo sa silya.

“Sabi ng Mama mo… wala naman daw akong ginagawa buong araw kundi humiga. P-Pabigat lang daw ako sa’yo…” humahagulgol na sumbong ni Lia, yakap-yakap ang kanyang tiyan.

Ang Pagsabog ng Haligi ng Tahanan

Nagdilim ang paningin ko. Ang matinding pagod ko mula sa trabaho ay mabilis na napalitan ng isang sumasabog na galit na hindi ko kailanman naramdaman sa buong buhay ko.

Iniwan ko si Lia sa kusina at naglakad ako pabalik sa sala. Nakangiti pa rin si Sandra sa pinapanood niya nang bigla kong hablutin ang remote at malakas na ibinato ito sa pader! BLAAAG!

Nabasag ang remote sa maliliit na piraso. Napasigaw sa gulat ang nanay at mga kapatid ko.

“Marco! Ano bang problema mo?! Nabaliw ka na ba?!” tili ni Mama Rosa, napabikwas ng bangon mula sa sofa.

“AKO PA ANG MAY PROBLEMA?!” umaalingawngaw ang boses ko sa buong bahay. Namumula ang mukha ko at nanginginig ang buong katawan ko sa poot. “Pinatira ko kayo rito para tulungan ang asawa ko! Binibigyan ko kayo ng pera para may pambili kayo ng pagkain! Pero ginawa ninyo siyang alipin!”

“Aba, Kuya! Umaarte lang ‘yang asawa mo!” mataray na sagot ni Mika. “Buntis lang siya, hindi siya baldado! Bakit kami ang maghuhugas eh bahay niyo ‘to?”

Anna is looking for someone tonight

Hindi ko na napigilan ang sarili ko. Lumapit ako at malakas kong itinabig ang lamesa sa sala. Nagliparan ang mga baso, chichirya, at mga plato sa sahig! Nagsigawan silang tatlo sa takot.

Ang Pagpapalayas sa mga Linta

“BAHAY KO ITO!” sigaw kong nagpayanig sa mga dingding. “Bahay ko ‘to, pera ko ang kinakain ninyo, at asawa at anak ko ang pinapahirapan ninyo! Wala kayong kwentang pamilya! Mula noong dumating kayo rito, naging mga linta kayo!”

“Marco! Nanay mo ako! Wala kang galang!” umiiyak na bulyaw ni Mama Rosa, pilit na nagpapa-awa. “Pinagpalit mo kami sa babaeng ‘yan?!”

“Hindi ko kayo pinagpalit! Kayo ang nagtulak sa akin na kamuhian kayo!” matigas at walang-awa kong hatol. Tinitigan ko silang tatlo. “Kung kaya ninyong panooring naghihirap ang isang buntis na nagdadala ng sarili kong anak habang nagtatawanan kayo, wala na akong pamilyang kikilalanin sa inyo.”

“Kuya, gabi na! Saan kami pupunta?!” nanginginig na iyak ni Sandra nang makita niyang seryoso ako.

“WALA AKONG PAKIALAM!” sigaw ko. Ibinukas ko nang maluwang ang pinto ng bahay. “LUMAYAS KAYO SA PAMAMAHAY KO! NGAYON DIN! Kapag hindi ninyo inimpake ang mga gamit ninyo sa loob ng limang minuto, ako mismo ang maghahagis sa inyo sa kalsada!”

Nang makita nila ang nanggagalaiti kong mga mata, nataranta silang nagtakbuhan papunta sa guest room. Nag-iiyakan at nagsisigawan sila habang padabog na isinisiksik ang mga damit nila sa kanilang mga bag. Wala akong pinakinggang pagmamakaawa. Pinalayas ko sila sa mismong gabing iyon.

Ang Pangako sa Aking Mag-ina

Nang maisara ko ang pinto at tuluyan na silang mawala, bumagsak ang balikat ko. Nawala ang lahat ng galit ko, napalitan ng labis na awa sa aking asawa.

Bumalik ako sa kusina. Nakayuko pa rin si Lia, umiiyak. Lumuhod ako sa harapan niya at niyakap ang kanyang baywang, ipinapatong ang mukha ko sa kanyang malaking tiyan. Umiyak ako tulad ng isang bata.

“Patawarin mo ako, Lia… Patawarin mo ako kung hinayaan kong saktan ka nila,” humihikbi kong pakiusap. “Hindi na sila makakabalik dito. Pangako ko ‘yan. Poprotektahan ko kayo ng anak natin, kahit sarili ko pang kadugo ang kalabanin ko.”

Niyakap ni Lia ang aking ulo at hinalikan ang aking buhok. “S-Salamat, Marco… Salamat.”

Binuhat ko ang asawa ko papunta sa aming kwarto, pinunasan siya ng maligamgam na tubig, at pinatulog nang mahimbing. Pagkatapos, mag-isa akong bumalik sa kusina at nilinis ang bundok ng mga hugasin hanggang madaling araw.

Kahit kailan, hindi ko pagsisisihan ang ginawa kong pagpapalayas sa kanila. Dahil bilang isang haligi ng tahanan, ang aking pinakamataas na tungkulin ay hindi ang paboran ang mga abusadong kamag-anak, kundi ang maging pinakamatibay na panangga ng babaeng pinili kong makasama habambuhay.